Sihirli Mürekkep Deneyi

Sihirli mürekkep ya da kaybolan mürekkep nedir? 

Belki bir arkadaşınızın size yaptığı şaka sonucu tanıştınız belki de şaka oyuncakları satan bir dükkan da rastladınız. Belki de hiç duymadınız, görmediniz, bilmiyorsunuz.kus-tuyu-murekkep

Mürekkep lekesi kolay kolay çıkmaz, üstelik üzerinize dökülürse günün geri kalanını büyük bir gerginlikle geçirmenize sebep olur. Ama bu bildiğiniz mürekkeplerden değil. Bu mürekkep üzerinize döküldüğü zaman bir süre sonra uçup gidiyor, izi bile kalmıyor! Karşınızdaki insanı çıldırtmak için çok iyi bir araç.

Bir arkadaşınıza şaka yapmak yahut gizli bir mesaj iletmek için kullanabileceğiniz kaybolan mürekkep ya da sihirli mürekkep; aslında açık havaya maruz kaldığında renkli formundan renksiz forma dönüşen su bazlı asit-baz indikatör (pH indikatör) çözeltisidir.

Bu mürekkebin üretiminde en çok kullanılan pH indikatörleri timolftaleyn (mavi) ve fenolftaleyn (kırmızı yada pembe)‘dir. Ancak isteyen olursa daha farklı indikatörlerde kullanabilirler. Bu indikatörler; havayla temas ettiği zaman daha asidik hale gelerek renk değişimine sebep olan bazik bir çözelti ile karıştırılırlar. Aslında işin özü tam olarak bu.

İndikatör: Çözeltinin pH’sına (asitlit-bazlık) bağlı olarak renk değiştiren kompleks yapıdaki organik bileşiklere indikatör denir.

Peki bu mürekkebi kendiniz yapmak ister misiniz? İstersiniz, istersiniz..

Malzemeler ile başlayalım:

  • 0,10 g timolftaleyn (mavi mürekkep için) yada fenolftaleyn (kırmızı mürekkep için) – (Çay kaşığının 1/3 ‘ü kadar)
  • 10 ml (2 çay kaşığı kadar) etil alkol (etanol)
  • 90 ml su
  • 20 damla 3 M sodyum hidroksit çözeltisi [12 g (1 yemek kaşığı kadar) sodyum hidroksiti 100 ml (Su bardağının yarısı kadar) su içinde çözerek 3 M sodyum hidroksit elde edebilirsiniz.]
  • Damlalık

Nasıl yapılır?

  1. Timolftaleyn yada fenolftaleyn etil alkolde çözülür.
  2. 90 ml su üzerine ilave edilir. (süte benzer görünümde bir karışım olacaktır.)
  3. Damlalık ile renk koyu maviye yada kırmızıya dönene kadar damla damla sodyum hidroksit (NaOH) ilave edilir. (Tam olarak 20 damla olmayabilir daha az ve daha çok da eklenebilir, önemli olan rengin dönüşmesi.)
  4. Mürekkebiniz artık hazır. Bir parça kumaş üzerinde deneyiniz. Pamuklu t-shirt yada bir sehpa örtüsü iyi sonuçlar verebilir. Kağıt üzerinde hava ile etkileşim kumaşa göre daha az olacağı için, rengin dönüşmesi yada mürekkebin kaybolması daha uzun bir süre alabilir.
  5. Birkaç saniye içinde “mürekkep lekesi” görünmez olacaktır.
    Mürekkep çözeltisinin pH’ı 10-11 arasındadır. Havayla temas ettikten sonra pH 5-6’ya düşer. Renk dönüştükten sonra kalan renksiz nemli kısım kısa süre içinde kuruyacaktır. Siyah kumaşlar üzerinde beyaz tortular kalabilir ama sorun etmeyin, basit bir yıkama işlemi sonrası iz bile kalmayacaktır.
  6. Geri kalan renksiz ve nemli kısma bir parça amonyak gibi zayıf bir baz ile ıslatılmış pamuğu sürdüğünüz zaman rengin tekrar mavi yada kırmızıya döndüğünü göreceksiniz.
    Benzer şekilde; bu renklenen kısma sirke gibi bir asit ile ıslanmış bir pamuk sürdüğünüzde ya da sadece üfleyerek hava sirkülasyonunu artırdığınız zaman, rengin tekrar yok olduğunu görebilirsiniz.
  7. Arta kalan mürekkebi de kapalı bir kapta saklamanızı öneririz.

Bilimsel açıklama isteyenler için..

Mürekkep gözenekli yüzeye püskürtüldüğü zaman; mürekkebin içindeki su, havadaki karbondioksit (CO2) ile reaksiyone girer ve karbonik asit (H2CO3) oluşur. Oluşan karbonik asit, çözelti içinde bulunan sodyum hidroksit (NaOH) ile nötralizasyon reaksiyonu vererek sodyum karbonatı (Na2CO3) oluştururlar.

Bu şekilde gerçekleşen bazın nötralizasyonu, indikatörde renk değişimine sebep olur, renkli çözelti renksiz hale döner ve mürekkep lekeleri de böylece yok olur. Harika değil mi !?

Dikkatli olun!

  • Hazırladığınız çözeltiyi asla birinin gözüne püskürtmeyin. Gözle temasını özellikle engelleyin.
  • Sodyum hidroksit çözeltisini hazırlarken çok dikkatli olun. Su ile karıştırdığınız zaman karışımın ısındığını göreceksiniz. Bu normaldir. Soğuması için biraz bekleyebilirsiniz. Ayrıca sodyum hidroksit yakıcı bir maddedir. Cildinizle hiçbir şekilde direkt temasına izin vermeyin. Eğer cildinize temas ederse, o bölgeyi bol su ile yıkayınız.
  • 18 yaşından küçükler yanında bir ebeveyn yardımı ile kullanırsa kimyasal malzemeleri daha güvenli olur.
Sihirli mürekkep ya da kaybolan mürekkep nedir?  Belki bir arkadaşınızın size yaptığı şaka sonucu tanıştınız belki de şaka oyuncakları satan bir dükkan da rastladınız. Belki de hiç duymadınız, görmediniz, bilmiyorsunuz. Mürekkep lekesi kolay kolay çıkmaz, üstelik üzerinize dökülürse günün geri kalanını büyük bir gerginlikle geçirmenize sebep olur. Ama bu bildiğiniz mürekkeplerden değil. Bu mürekkep üzerinize döküldüğü zaman bir süre sonra uçup gidiyor, izi bile kalmıyor! Karşınızdaki insanı çıldırtmak için çok iyi bir araç. Bir arkadaşınıza şaka yapmak yahut gizli bir mesaj iletmek için kullanabileceğiniz kaybolan mürekkep ya da sihirli mürekkep; aslında açık havaya maruz kaldığında renkli formundan renksiz forma dönüşen su bazlı asit-baz indikatör (pH indikatör) çözeltisidir. Bu mürekkebin üretiminde en çok kullanılan pH indikatörleri timolftaleyn (mavi) ve fenolftaleyn (kırmızı yada pembe)‘dir. Ancak isteyen olursa daha farklı indikatörlerde kullanabilirler. Bu indikatörler; havayla temas ettiği zaman daha asidik hale gelerek renk değişimine sebep olan bazik bir çözelti ile karıştırılırlar. Aslında işin özü tam olarak bu. İndikatör: Çözeltinin pH’sına (asitlit-bazlık) bağlı olarak renk değiştiren kompleks yapıdaki organik bileşiklere indikatör denir. Peki bu mürekkebi kendiniz yapmak ister misiniz? İstersiniz, istersiniz.. Malzemeler ile başlayalım: 0,10 g timolftaleyn (mavi mürekkep için) yada fenolftaleyn (kırmızı mürekkep için) – (Çay kaşığının 1/3 ‘ü kadar) 10 ml (2 çay kaşığı kadar) etil alkol (etanol) 90 ml su 20 damla 3 M sodyum hidroksit çözeltisi [12 g (1 yemek kaşığı kadar) sodyum hidroksiti 100 ml (Su bardağının yarısı kadar) su içinde çözerek 3 M sodyum hidroksit elde edebilirsiniz.] Damlalık Nasıl yapılır? Timolftaleyn yada fenolftaleyn etil alkolde çözülür. 90 ml su üzerine ilave edilir. (süte benzer görünümde bir karışım olacaktır.) Damlalık ile renk koyu maviye yada kırmızıya dönene kadar damla damla sodyum hidroksit (NaOH) ilave edilir. (Tam olarak 20 damla olmayabilir daha az ve daha çok da eklenebilir, önemli olan rengin dönüşmesi.) Mürekkebiniz artık hazır. Bir parça kumaş üzerinde deneyiniz. Pamuklu t-shirt yada bir sehpa örtüsü iyi sonuçlar verebilir. Kağıt üzerinde hava ile etkileşim kumaşa göre daha az olacağı için, rengin dönüşmesi yada mürekkebin kaybolması daha uzun bir süre alabilir. Birkaç saniye içinde “mürekkep lekesi” görünmez olacaktır. Mürekkep çözeltisinin pH’ı 10-11 arasındadır. Havayla temas ettikten sonra pH 5-6’ya düşer. Renk dönüştükten sonra kalan renksiz nemli kısım kısa süre içinde kuruyacaktır. Siyah kumaşlar üzerinde beyaz tortular kalabilir ama sorun etmeyin, basit bir yıkama işlemi sonrası iz bile kalmayacaktır. Geri kalan renksiz ve nemli kısma bir parça amonyak gibi zayıf bir baz ile ıslatılmış pamuğu sürdüğünüz zaman rengin tekrar mavi yada kırmızıya döndüğünü göreceksiniz. Benzer şekilde; bu renklenen kısma sirke gibi bir asit ile ıslanmış bir pamuk sürdüğünüzde ya da sadece üfleyerek hava sirkülasyonunu artırdığınız zaman, rengin tekrar yok olduğunu görebilirsiniz. Arta kalan mürekkebi de kapalı bir kapta saklamanızı öneririz. Bilimsel açıklama isteyenler için.. Mürekkep gözenekli yüzeye püskürtüldüğü zaman; mürekkebin içindeki su, havadaki karbondioksit (CO2) ile reaksiyone girer ve karbonik asit (H2CO3) oluşur. Oluşan karbonik asit, çözelti içinde bulunan sodyum hidroksit (NaOH) ile nötralizasyon reaksiyonu vererek sodyum karbonatı (Na2CO3) oluştururlar. Bu şekilde gerçekleşen bazın nötralizasyonu, indikatörde renk değişimine sebep olur, renkli çözelti renksiz hale döner ve mürekkep lekeleri de böylece yok olur. Harika değil mi !? Dikkatli olun! Hazırladığınız…

Değerlendirme

Tehlike - 30%
Malzemeler (Ulaşılabilirlik) - 60%
Yapılış - 80%
Eğlence - 68%

60%

Deneyin!

Denedik, öğrendik! Çok eğlendik.

Fırfır!..  Amonyaklı Pasta

Sizde Puan Verin: 4.28 ( 3 oy)
60
5 Beğeni

Oksijen ile aramda ironik bir bağ var.

Yorum bırak :

Email adresleriniz bizde saklı kalacaktır.

Sliding Sidebar

Size daha önce hiç evrenin özütünün düşünceler olduğunu söyleyen oldu mu? Evet! Ne enerji, ne atom, ne de başka bir şey! Evren sadece düşüncelerden oluşur. Galaksiler, yıldızlar, gezegenler düşüncelerden oluşur. Evler, arabalar, sokaklar, ağaçlar, gökyüzü düşüncelerden oluşur. Erkekler, kadınlar, çocuklar, bütün insanlar, bütün hayvanlar, bütün canlılar her şey ve herkes sâfi düşünceden oluşur. Dünyanın var olmadığını düşünen biri için dünya aslında yoktur. Bu kadar basit işte.